การตรวจอุจจาระ
Stool Examination
การตรวจหาพยาธิในลำไส้หรืออวัยวะที่เกี่ยวข้องกับระบบทางเดินอาหาร รวมถึงประเมินการทำงานของระบบย่อยอาหารและการดูดซึมสารอาหาร
ประโยชน์ของการตรวจ
- ตรวจหาไข่พยาธิด้วยกล้องจุลทรรศน์
- ตรวจพบเลือดแฝงที่บ่งชี้แผลในกระเพาะ มะเร็งทางเดินอาหาร หรือริดสีดวงรุนแรง
- ประเมินลักษณะและสีของอุจจาระซึ่งสะท้อนถึงการทำงานของระบบทางเดินอาหารและตับ
ขั้นตอนการตรวจ
1. รับภาชนะเก็บตัวอย่าง
รับภาชนะและไม้เก็บตัวอย่างจากเจ้าหน้าที่
2. เก็บตัวอย่าง
เก็บอุจจาระสดปริมาณเท่าปลายนิ้วด้วยไม้เก็บตัวอย่าง หากมีมูกหรือเลือดปนให้เก็บจากบริเวณนั้น
3. บรรจุและปิดผนึก
ใส่ไม้เก็บตัวอย่างลงภาชนะทึบแสง ปิดฝาให้สนิท แล้วใส่ถุงซิปอีกชั้น
4. ส่งตัวอย่าง
ตรวจสอบชื่อบนฉลากให้ถูกต้องก่อนนำส่งจุดรับตัวอย่าง
สิ่งที่แพทย์ตรวจในตัวอย่างอุจจาระ
- ลักษณะ:
- ลักษณะเหลว ก้อน มีมูกหรือไม่ มีเลือดหรือไม่
- สีของอุจจาระ:
- นอกจากเกิดจากลักษณะอาหารที่รับประทาน ยังเกิดจากน้ำดีที่หลั่งจากถุงน้ำดีและเลือดที่ออกในทางเดินอาหาร อุจจาระสีขาวอาจเกิดจากท่อน้ำดีอุดตัน สีดำอาจมีเลือดออกในกระเพาะ เลือดสดปนหมายถึงมีเลือดตั้งแต่ลำไส้ใหญ่
- ไข่พยาธิ:
- ตรวจดูไข่พยาธิจากกล้องจุลทรรศน์
- เลือดแฝงในอุจจาระ:
- บางครั้งเลือดที่ออกมีปริมาณน้อยไม่สามารถแยกด้วยตาเปล่า จึงใช้ปฏิกิริยาทางเคมีตรวจหา ถ้าให้ผลบวกแสดงว่ามีเลือดออกในทางเดินอาหาร ซึ่งอาจเกิดจากแผลในกระเพาะอาหาร มะเร็งทางเดินอาหาร หรือริดสีดวงทวารหนัก
คำแนะนำสำหรับการเก็บตัวอย่างอุจจาระ
- นำไม้ป้ายเนื้ออุจจาระที่ถ่ายใหม่ ปริมาณเท่าปลายนิ้ว กรณีมีมูกเลือด ควรเก็บบริเวณที่มีมูกเลือดมาตรวจ
- นำไม้ป้ายเนื้ออุจจาระ ป้ายลงในกระปุกทึบแสงแล้วปิดฝากระปุกให้สนิท
- นำกระปุกทึบแสงใส่ในถุงซิปให้เรียบร้อยและนำส่งตัวอย่างในจุดที่กำหนด